|
Prof. Dr. Emre ALHAN
Prof. Dr. Fatih KÖKSAL
AIDS Savaşım Derneği Adana Şubesi
HIV Nedir?
HIV (Human Immunodeficiency Virus) AIDS'e neden olan bir virüsdür. Bu virus insandan insana kan
veya seksüel temas sonucu bulaşır. Ayrıca HIV ile enfekte olmuş gebe kadınlar doğum öncesinde,
doğum sırasında veya anne sütü yolu ile de bebeklerine virüsü bulaştırabilirler. HIV virüsünü
taşıyan kimseler HIV ile enfekte edilir ve bu insanların çoğunda AIDS hastalığı gelişir.
Şu vücut sıvılarında virüs bulunur:
kan
sperm
vajinal sıvı
anne sütü
kan içeren diğer vücut sıvıları
Ayrıca Sağlık çalışanlarını enfekte edebilecek diğer vücut sıvıları şunlardır.
Beyin omurilik sıvısı
Sinoviyal sıvı
Amniyon mayi
AIDS Nedir?
AIDS'in nedeni nedir?
AIDS "Edinsel Immün Yetmezlik Sendromu"dur. HIV ile enfekte olan bir kimseye CDC tanı kriterleri
ile tanı konulur. HIV pozitif olan ama ciddi hastalik belirtileri olmayanlara bazı kan testleri
ile de (CD4+ sayımları) tanı konulabilir.
HIV testinin pozitif olması o insanın AIDS hastası olması anlamına gelmez. AIDS'in kesin tanısı
hekim tarafından bazı kriterler kullanılarak konulur.
HIV ile enfekte olan bir kimsenin immün sistemi (bağışıklık sistemi) zayıflar; sonuçta enfeksiyonlara
karşı direnci azalır. Bu enfeksiyonlar bağışıklık sistemi zayıflamış olanlarda görülen "fırsatçı
enfeksiyonlardır".
Bu enfeksiyonların çoğu sağlıklı bir kişide hastalık belirtisine yol açmazken AIDS'li hastalarda
hayati tehdit eden ciddi enfeksiyonlara yol açabilir. Bu nedenle bu ciddi enfeksiyonlardan korunmaları
için AIDS hastalarının devamlı hekim kontrolünde olmaları şarttır.
Bugün HIV virüsünün bağışıklık sistemini zayıflatmasını önleyecek ilaçlar piyasada vardır. Yine AIDS
hastalarında neden olan enfeksiyonlardan korumak ve tedavi etmek için birçok ilaç kullanılmaktadır.
Tüm hastalıklarda olduğu gibi erken tanı ile optimal tedaviye ve koruyucu önlemlerin alınmasına fırsat
verecektir.
HIV nereden geldi?
Bilinmiyor. Bilim adamlarının HIV ile ilgili olarak öne sürdüğü birçok hikaye olsa da bunlar ispatlanmış
teoriler değildir. İlk AIDS vakası 1959'da Kongo Cumhuriyetinde Kinshasha'da bir erkek hastada
bildirilmiştir. Kan örneklerinin genetik analizi ile HIV-1 virüsünün 1940 sonları ile 1950 başlarından
beri var olduğu anlaşılmıştır.
Virüsün ABD'de 1970 sonlarından beri var olduğu tahmin edilmektedir. Bu tarihlerde New York ve Los
Angeles'de doktorlar, eşcinsellerde nadir rastlanan pnömoni ve kanser türlerinin görülmesine dikkat
çekmişlerdi ki, bunlar bağışıklık sistemi normal olan sağlıklı insanlarda fazla görülen hastalıklar
değildi.
1982'de ABD Sağlik Bakanlığı önceden sağlıklı olduğu bilinen insanlarda görülen fırsatçı enfeksiyonları,
Kaposi Sendromunu ve Pneumocystis carinii pnömonisini tarif etmek için AIDS veya "Edinsel Immün
Yetmelik Sendromu" ifadesini kullanmaya başladı. Aynı yıl ilk resmi AIDS vakaları bildirilmeye
başlandı.
AIDS virüsü ilk 1983'de izole edildi. Viruse önceleri HTLV-III/LAV (human T-cell lymphotropic virus-type
III/lymphadenopathy- associated virus) adı verildi. Daha sonra adı HIV (human immunodeficiency virus)
olarak değiştirildi.
HIV ne kadar zaman içinde AIDS'e yol açar?
1992'den bilim adamlari HIV virüsü ile enfekte olanların yaklaşık yarısının 10 yıl içinde AIDS
Hastalığının meydana geldiğini bildirdiler. Bu zaman aralığı bir çok faktöre bağlı olarak değişmekle
beraber en çok kişiden kişiye, sağlık ve sağlık koşulları ile ilgili olarak değişir.
Bugün HIV virüsünün neden olduğu immün sistem zayiflamasını geciktirecek ilaçlar vardır. Yine,
AIDS hastalığı ile ilgili görülen enfeksiyonları koruyacak veya tedavi edecek ilaçlar mevcuttur,
ancak bu ilaçlar AIDS'in kendisini tedavi etmez. Diğer hastalıklar da olduğu gibi AIDS'de de erken
tanının önemi vardır.
Hastalığın belirtileri nelerdir?
Kişinin HIV ile enfekte olup olup olmadığının belirlenmesi için yapılacak tek şey testtir. Klinik
bulguların olmaması AIDS hastası olunmadığı anlamına gelmez. HIV'le enfekte olan insanların çoğunda
klinik bulgular yillar sonra ortaya çıkar.
Aşağıdaki bulgular HIV enfeksiyonunun erken bulguları olabilir
- Hızlı kilo kaybı
- Kuru öksürük
- Tekrarlayan ateş, gece terlemeleri
- Açıklanamayan yorgunluk
- Boyunda ve koltuk altında lenf bezi şişlikleri
- Bir haftadan uzun süren ishal
- Dilde pamukçuk görülmesi
- Pnömoni
- Ciltte, ağızda, burun içinde, ve gözlerde küçük kırmızı, kahverengi küçük purpuralarin görülmesi
- Hafıza kaybı, deoryantasyon veya diğer nörolojik hastalıklar
Ancak bu bulgular başka bir Hastalığın da bulguları olabilirler. AIDS'in klinik bulguları birçok
hastalığı taklit edebilir.
AIDS HASTALIĞININ TANISINDA YAPILACAK TEK YOL HIV TESTİ'DİR.
HIV testini nerede yaptırabilirim?
Hastanelerin hepsinde ve özel laboratuarlarda HIV testi yapılmaktadır.
Test yaptırmak için AIDS Savaşim Derneği Adana Şubesini arayabilirsiniz.
338 60 60 - 3185- 31 55
Fax: 338 70 82
e-mail: cocukenf@cu.edu.tr
Hızlı HIV testi nedir?
Hızlı HIV testi 5-30 dakikada sonuç alınan bir tarama testidir. Buna karşılık bir antikor tarama testi
olan (EIA) (enzim immünoassay) de sonuçlar 1-2 haftadan önce alınmaz.. Hızlı test en az EIA kadar
güvenilirdir.
Hızlı test olsun, EIA olsun HIV antikorlarını gösterirler. Birer tarama testi olan bu testler pozitif
bulundugu zaman ispatlayıcı bir teste daha gerek vardır.
Diğer testler nelerdir?
EIA (enzim immunoassay): HIV antikorlarını tespit eden bir standard tarama testidir. EIA pozitif
bulunursa Western Blot denilen test ile doğrulanmalıdır.
EIA'dan başka araştırmalar için de kullanılan testler vardır fakat bunlar zaman alıcı olup, pahalı
testlerdir: Bunlar:
Radioimmunoprecipitation assay (RIPA): Doğrulama testi. Antikorlar çok düşük olduğu vakit veya Western
Blot sonuçları kesin olmadığında kullanılır. Pahalı ve zaman alıcı bir testtir.
Hızlı latex agglutination assay: Basit, pahalı olmayan bir testtir.
Dot-blot immunobinding assay: Hızlı, ucuz. EIA and Western blot testlerine alternatif bir testtir.
p24 antigen capture assay: HIV-1 antigen capture assay olarak bilinir. Bu test FDA tarafından 1966'da
daha diğer antikor tespit eden testler gelişmediği sıralarda listeye alınmıştır. Bu test insanların
HIV'le enfekte olup olmadığı hakkında bilgi vermekte yetersizdir.
Polimeraz zincir reaksionu (PCR): HIV genomunu yakalayan spesifik bir testtir. Pahalı olmasına rağmen
erken dönemde dahi bir insanda HIV genomumu tayin edebilir.
Muhtemel bir bulaşmadan ne kadar sonra HIV testi pozitifleşir?
HIV enfeksiyonu için kullanılan testler genellikle antijen-antikor tekniğine dayanır. Bu nedenle virüs
vücuda girdikten sonraki 3 ay içinde (ortalama 25 gün) antikorlar kanda belirir. Antikor cevabı bazı
vakalarda 6 aya kadar gecikebilir. Bu nedenle CDC muhtemel bir bulaşmadan sonra test negatif çıksa bile
6 ay sonra tekrarlanmasını önerir. 6 aydan daha uzun antikor cevabı mutad değildir.
Muhtemel bir bulaşmadan sonra lütfen AIDS Savaşım Derneği Adana Şubesini arayın 338 60 60 / 3485
(Prof. Dr. Fatih Köksal)
Eğer benim HIV testim negatifse bu partnerimin de negatif olduğu anlamına gelir mi?
Hayır. Bu sadece sizin HIV durumunuzu belirler. Sizin negatif olan sonucunuz partnerinizin durumunu
belirlemez.
Ben HIV pozitifim, Tedavi için nereye başvurmalıyım?
AIDS Savaşım Deneği Adana Şubesi size AIDS konusunda her türlü tanı, tedavi ve korunma prensipleri
hakkında bilgi vermeyi ve her türlü yardımda bulunmayı taahhüt eder.
AIDS Savaşım Derneği Adana Şubesi Yönetim Kurulu Üyeleri:
Prof. Dr. Fatih KÖKSAL : Ç.Ü. Tip Fak, Mikrobiyoloji AD
Prof.Dr. Ahmet YÜCEL : Ç.Ü. Tip Fak, Anatomi AD
Prof.Dr. Nafiz BOZDEMIR : Ç.Ü. Tip Fak, Aile Hekimliği AD
Prof.Dr. Emre ALHAN : Ç.Ü. Tip Fak, Çocuk Sağliği ve
Hastalıkları AD
Doç.Dr. Neşe SALTOĞLU : Ç.Ü. Tip Fak, Klinik Enfeksiyon ve
Mikrobiyoloji AD
Doç.Dr. Yeşim TASOVA : Ç.Ü. Tip Fak, Klinik Enfeksiyon ve Mikrobiyoloji AD
Doç.Dr. Emine KOCABAS : Ç.Ü. Tip Fak, Çocuk Sağlığı ve
Hastalıkları AD
Kaç kişide HIV & AIDS var?
ABD'de: 650.000 ile 900.000 kişinin HIV ile enfekte olduğu tahmin edilmektedir.
1998, Aralık ayından beri 688.200 AIDS vakası bildirilmiştir.
Dünyada: Yaklaşık 47 Milyon AIDS vakası vardır.:
1988 Aralık ayından beri 14 milyon çocuk ve erişkin AIDS nedeni ile hayatını
kaybetmiştir ve 33.4 milyon AIDS hastası bildirilmiştir.
Hergün 16.000 AIDS vakası daha bu rakamlara ilave olmaktadır ki bunların 1600'ü
yenidoğan bebeklerdir. 1998 yılında 2.5 milyon kişi AIDS nedeni ile hayatını kaybetmişdir.
Neden Gebe kadınlara HIV testi yaptırılması önerilir?
Gebe kadınlardan hamilelikleri veya doğum esnasında HIV virüsü bebeklerine geçebilmekte ve bu çocuklar
erken yaşda kaybedilmektedirler. Bugün piyasada var olan Zidavudin adli ilaç HIV pozitif annelere
uygulandığında virüsün fetüse %21 olan geçisi yarı yarıya azalmaktadır.
Türkiye'de hastalara bağış yolu ile verilen kanlarin HIV yönünden güvenirliliği nedir?
Türkiye'de 1985'den beri tüm kan donörlerine HIV tarama testi yapılmaktadır. HIV pozitif bulunan kanlar
kesinlikle hastalara verilmemektedir.
Ancak tarama testleri ile 450.000 ile 660.000 de 1 ihtimal de olsa tarama testleri ile antikor
saptayamama durumu (yalanci negatiflik) söz konusudur. Bu nedenle FDA ABD'de tarama testlerine ek
olarak kan donörlerinde HIV-1 p24 antijeni bakılmasını da önermektedir.
HIV insandan insana hangi yollarla bulaşır?
İnsandan insana HIV geçisi kan, sperm, vaginal sıvı, ve anne sütü yolu ile geçer.
HIV vücuda toplardamar yolu ile (enjeksiyon, ilaç kullanımı), anüs veya rektum, vagina, penis, ağız ve
diğıer muköz membranların (göz, burun içi) veya cilt kesilerinden girebilir. Sağılam bir deri HIV
için ve diğer virüs ve bakteriler için iyi bir bariyerdir.
İnsandan insana HIV için en iyi bilinen geçis yollari şunlardir:
1) Seksüel yol (anal, vaginal, oral sex)
2) HIV-pozitif birinin enjeksiyonunu veya iğnesini veya damar yolu ile ilaç kullanımında kullandığı
enjektör gibi aletlerinin kullanılması yolu ile
3) HIV pozitif anneden doğıan bebeğine, hamilelik veya doğum sırasında veya emzirme ile
4) Enfekte kan veya kan ürünleri ile temas sonucu
5) Sağlık çalışanları enfekte kan ürünleri ile temas ettiklerinde (cilt ve mukoza kesi ve
çatlaklarından)
Yanaktan öpmeyle HIV bulaşır mı?
Öpmeyle, el sıkışmayla, terle HIV virüsü bulaşmaz
Açik-ağız yolu ile öpüşmeyle HIV bulaşır mı?
Bu yolla HIV bulaşma riski çok düşüktür. Ancak uzun süren öpüşmelerde ağız ve dudaklarda meydana gelen
çatlaklardan sızan kan yolu ile HIV bulaşma riski düşük de olsa vardır.
11 Temmuz 1997'de Morbidity and Mortality Weekly Report'da bu şekilde enfekte olan bir bayan vaka
bildirilmiştir.
Oral seks ile HIV bulaşır mı?
Evet oral seks yolu ile HIV bulaşabilir.
Kan, sperm ve vaginal sivi virus içerebilir.
Dudağınızda veya ağzınızda yara veya çatlak varsa
partnerinizin bir başka seksüel yolla bulaşan hastalığı varsa virüs bu yolla vücuda girebilir.
Vaginal seks yolu ile HIV bulaşır mı?
Evet vaginal yolla da virüs bulaşabilir. HIV virüsü enfekte kişinin kanında, sperminde, veya vaginal
sıvısında bulunabilir. Vaginadaki çatlaklardan virüs kolaylıkla kan dolaşımına bulaşabilir.
Erkek daha az risk altında olmasına rağmen, uretra deliğinden (sidik deliği) ve penis derisindeki
çatlaklardan virüs kolaylılıkla vücuda girebilir.
Diğer seksüel yolla bulaşan hastalıkların varlığında bulaşma riski daha da artar.
Vaginal yolla seks yaparken kondom (prezervatif) kullanıldığında hem kendinizi hem de partnerinizi
HIV'den ve diğer seksüel yolla bulaşan hastalıklardan korumus olursunuz. Yapılan çalışmalar
prezervatiflerin, doğru ve uygun kullanıldıklarında, HIV'den ve diğer seksüel yolla bulaşan
hastalıklardan koruduğu gösterilmiştir. Latex ve poliuretan kondomlar korunmada etkilidirler.
Anal seks yolu ile HIV bulaşır mı?
Evet anal yolla seks sırasında her iki partner de HIV bulaşması için risk altındadır.
Latex kondomlar HIV'den korur mu?
Çalışmalar uygun ve doğru takıldığinda prezervatiflerin koruyucu olduğunu göstermiştir. Kondom
kullananların %98-100'ü HIV ile enfekte olmamışlardır.
HIV ve diğer seksüel yolla bulaşan hastalıklar arasında bir ilgi var mı?
Evet. Seksüel yolla bulaşan bir hastalığa sahip olma HIV ile enfekte olma riskini arttırır.
Syphilis, herpes, chancroid gibi hastalıkların varlığında ciltteki yara ve çatlaklardan, bulaşma
riski olabileceği gibi chlamydia, gonorrhea gibi hastalıkların varlığında ciltte çatlak olmadan da
bulaşabilir.
Seksüel yolla bulaşan hastalıkların varlığında HIV'in bulaşma sansı 4-5 kat daha artar.
Intravenöz ilaç kullananlar neden HIV için risk altındadırlar?
Her intravenöz enjeksiyonun başlanğıcında bir miktar kan iğne ve enjektöre temas eder. Bu bir kaidedir.
HIV enfekte kişinin kanında bulunabılır.
İşte HIV ile enfekte olmuş birinin kullandığı iğne veya enjektör tekrar başkası tarafından
kullanıldığında kan yolu ile virüs vücuda girer.
Dövmelerden ve kulak delme aletlerinden HIV bulaşır mı?
Sterilize olmamış aletler kullanıldığında dövme yolu ile olsun kulak delme aletleri ile olsun HIV
virüsü bulaşabilir. Onun için doğrusu bu işlemler sırasında disposable (bir kere kullanılıp atılan)
aletlerin uygulanması önerilir.
Dişci ve doktor muayenehanesinde hastalar HIV bulaşma riski ile karşılaşırlar mı?
Normalde bu yolla bulaşma çok az bir ihtimal . Ancak ülkemizde da ehliyetsiz dişçiler sterilizasyon
koşullarına tam uymadıklarından bu gibi yerlerde kullanılan enfekte aletler yolu ile HIV bulaşabilir.
Günlük basit davranışlar yolu ile (el sıkma, aynı tuvaleti kullanma, ayni bardaktan su içme,
hapsurma ve öksürme) enfekte bir kisiden HIV bulaşabilir mi?
Hayır okullar ve bakim evlerindeki sosyal davranışlar sırasında HIV bulaşmaz. HIV el sıkmayla, veya
sosyal öpücük yolu ile veya ter ile bulaşmaz. Tuvalet oturaklarından, kapı tokmaklarından, çatal,
bıçak, bardak ve tabak kullanımından enfekte olmazsınız.
HIV hava yolu veya besinlerle bulaşan bir virüs değildir.
HIV sivrisineklerle bulaşır mı?
Hayır, bulaşmaz.
|
